मुद्रास्फीतिको असर
आजको पैसाले वर्षौँपछि कति किन्छ, आजको जति किन्न तब कति चाहिन्छ — र बैंकको ब्याजले मूल्यवृद्धि काटेर साँच्चै कति कमाउँछ।
वर्षको 6.00% मा 10 वर्षमा मूल्य आजको 1.79 गुणा हुन्छ। नगदमा राखेको रू 1,00,000 ले अहिले रू 55,839.48 ले किन्ने जति मात्र किन्छ — रू 44,160.52 त्यसै बिलाउँछ।
8.00% मा अङ्क रू 2,15,892.50 पुग्छ; आजको पैसामा त्यो रू 1,20,553.24। साँचो लाभ वर्षको 1.89% हो — 8.00% होइन। बचतको दर जाँच्ने अङ्क यही हो।
यसैले पाँच वर्षपछिको लक्ष्य भविष्यको मूल्यमा योजना गर्नुपर्छ, र पछिका लागि राखेको पैसाले मूल्यभन्दा बढी कमाउनुपर्छ।
| वर्ष | नगदले किन्ने | आजको जति किन्न चाहिने | बचत, आजको पैसामा |
|---|---|---|---|
| 1 | 94,339.62 | 1,06,000 | 1,01,886.79 |
| 2 | 88,999.64 | 1,12,360 | 1,03,809.18 |
| 3 | 83,961.93 | 1,19,101.60 | 1,05,767.85 |
| 4 | 79,209.37 | 1,26,247.70 | 1,07,763.47 |
| 5 | 74,725.82 | 1,33,822.56 | 1,09,796.74 |
| 6 | 70,496.05 | 1,41,851.91 | 1,11,868.38 |
| 7 | 66,505.71 | 1,50,363.03 | 1,13,979.10 |
| 8 | 62,741.24 | 1,59,384.81 | 1,16,129.65 |
| 9 | 59,189.85 | 1,68,947.90 | 1,18,320.78 |
| 10 | 55,839.48 | 1,79,084.77 | 1,20,553.24 |
- हरेक बचत दरलाई शून्यसँग होइन, मुद्रास्फीतिसँग तुलना गर्नुहोस्। मुद्रास्फीतिभन्दा कम दर लाभ जस्तो देखिने बिस्तारै घाटा हो।
- केही वर्षभन्दा टाढाको लक्ष्य भविष्यको मूल्यमा योजना गर्नुहोस् — लक्ष्य हिसाबले भविष्यको अङ्क लिन्छ।
- मुद्रास्फीति हरेक वर्ष ठ्याक्कै 6.00% — हुँदैन; कुनै वर्ष धेरै बढी हुन्छ।
- सामान्य मूल्य, कुनै एउटा कुरा होइन: स्कूल शुल्क, भाडा र औषधि प्रायः औसतभन्दा छिटो बढ्छन्।
- बचतको दर स्थिर, ब्याज वार्षिक चक्रवृद्धि; ब्याजमा कर छैन।
एउटा उदाहरण
फारममा सुरुमै यी अङ्क (NPR मा) राखिएका छन्, ताकि आफ्नो हाल्नुअघि कसरी काम गर्छ हेर्न सकियोस्। यी बनाइएका अङ्क हुन् — कसैका साँचो अङ्क होइनन्।
प्रायः सोधिने प्रश्न
मुद्रास्फीति कति राख्ने?
नेपालमा पछिल्ला वर्ष ५–८% जति; खाडीमा कम। पत्याउने अङ्क हाल्नुहोस्, अनि २ अङ्क बढी पनि — परिवारले साँच्चै किन्ने कुरा प्रायः औसतभन्दा छिटो बढ्छन्।
मेरो बचतले ८% कमाउँछ। राम्रो होइन?
६% मुद्रास्फीतिविरुद्ध साँचोमा वर्षको २% मुनि हो। १०% विरुद्ध घाटा। अङ्क बढ्नु र पैसा बढ्नु एउटै होइन — यो page ले दुवै देखाउँछ।
"साँचो प्रतिफल" भनेको के?
मुद्रास्फीति झिकेपछिको ब्याज दर: (१ + दर) ÷ (१ + मुद्रास्फीति) − १। धनी हुँदैछु कि छैन भन्ने बताउने एउटै प्रतिफल यही हो।
लक्ष्य भविष्यको मूल्यमा किन?
किनभने पाँच वर्षपछिको विवाह वा कलेज आजको भन्दा महँगो हुन्छ। आजको मूल्यका लागि बचाए कम पर्छ। लक्ष्य हिसाबले भविष्यको अङ्क लिन्छ।
यहाँ हालेको अङ्क तपाईँहरू राख्नुहुन्छ?
राख्दैनौँ। हिसाब गर्न मात्र प्रयोग हुन्छ, कतै सुरक्षित गरिँदैन, र page को ठेगानामा पनि देखिँदैन।
यी अनुमान हुन्। नतिजा तपाईँले हाल्नुभएको अङ्क र तल लेखिएका मान्यतामा भर पर्छ। यो वित्तीय सल्लाह होइन — बैंक, रोजगारदाता वा सम्बन्धित निकायको नियम फरक हुन सक्छ। ठूलो निर्णय गर्नुअघि उहाँहरूसँग पक्का गर्नुहोस्।
तपाईँको अङ्क हामी राख्दैनौँ। तलब, ऋण र बचत जस्ता अङ्क हिसाब गर्न मात्र प्रयोग हुन्छन् — कतै सुरक्षित गरिँदैनन्, र page को ठेगानामा पनि देखिँदैनन्। सम्झिइने एउटै कुरा तपाईँको देश र भाषाको रोजाइ हो (सानो cookie), ताकि अर्को पटक मुद्रा सुझाउन सकियोस् — तपाईँले हालेको कुनै अङ्क होइन। गन्ती (हिसाब भयो भन्ने मात्र) नामरहित हुन्छ; कति रकम भन्ने कतै जाँदैन।